Trump’s ‘tariff bomb’ on the pharma sector : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प(Donald Trump) यांनी पुन्हा एकदा आपल्या धडाकेबाज निर्णयाने जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. त्यांनी अमेरिकेत आयात होणाऱ्या औषधांवर तब्बल १००% टेरिफ (Tariff) लावण्याची घोषणा केली आहे, ज्यामुळे जागतिक फार्मा (Pharma) क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. हा निर्णय १ ऑक्टोबरपासून लागू होणार असून, याचा भारतासह अनेक देशांवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. चला तर मग सविस्तर जाणून घेऊया की हा निर्णय नेमका काय आहे आणि भारतासाठी याचे काय परिणाम असू शकतात.
टेरिफ नक्की कुणावर लागू होणार?
ट्रम्प यांनी जाहीर केलेला १००% टेरिफ हा सरसकट सर्व औषधांवर लागू होणार नाही. हा निर्णय प्रामुख्याने ब्रांडेड (Branded) आणि पेटंटेड (Patented) औषधांच्या (Medicines) आयातीवर लागू होईल. याचा अर्थ असा की, ज्या कंपन्या आपली ब्रांडेड आणि पेटंट असलेली औषधे अमेरिकेत विकतात, त्यांना आता १००% अतिरिक्त शुल्क भरावे लागेल.
या निर्णयातून काही गोष्टींना सूट देण्यात आली आहे:
- जेनेरिक औषधे (Generic Drugs): ट्रम्प यांनी आपल्या घोषणेत जेनेरिक औषधांचा स्पष्ट उल्लेख केलेला नाही. त्यामुळे तज्ञांच्या मते, सध्या तरी जेनेरिक औषधांवर हा टेरिफ (Tariff) लागू होणार नाही, असे मानले जात आहे. ही भारतासाठी एक दिलासादायक बाब आहे.
- अमेरिकेत उत्पादन (Manufacturing in USA): ज्या कंपन्यांचे उत्पादन प्रकल्प अमेरिकेत (America)आहेत किंवा ज्यांनी अमेरिकेत आपले प्रकल्प उभारण्यास सुरुवात केली आहे, त्यांना या टेरिफमधून सूट देण्यात आली आहे. ट्रम्प यांचा उद्देश स्पष्ट आहे की, कंपन्यांनी अमेरिकेत येऊन उत्पादन करावे आणि ‘मेक इन अमेरिका’ (‘Make in America’) ला प्रोत्साहन द्यावे.
ब्रांडेड आणि जेनेरिक औषध म्हणजे काय?
- जेनेरिक (Generic): समजा, रस्त्यावर मिळणारी एक सामान्य टी-शर्ट (T-Shirt), जिची किंमत १०० रुपये (Rupees) आहे.
- ब्रांडेड (Branded): आता त्याच टी-शर्टवर जर ‘Nike’ सारख्या मोठ्या कंपनीचा लोगो (Logo) लावला, तर तिची किंमत थेट १००० रुपये (Rupees) होते.
औषधांच्या बाबतीतही असेच आहे. दोन्ही प्रकारच्या औषधांमधील मूळ घटक (Ingredient) सारखाच असतो, पण ब्रांडेड औषधाची (Branded Medicine) किंमत खूप जास्त असते, कारण त्यावर कंपनीच्या नावाचा शिक्का असतो आणि लोकांचा त्यावर जास्त विश्वास असतो. उदाहरणार्थ, ताप आल्यावर आपण ‘क्रोसिन’ (Crocin) घेतो. ‘क्रोसिन’ हे ग्लेक्सो (Glaxo) कंपनीचे ब्रांडेड नाव आहे, पण त्यातील मूळ जेनेरिक घटक (Generic Ingredient) ‘पॅरासिटामॉल’ (Paracetamol) आहे. ट्रम्प यांनी लावलेला टेरिफ (Tariff) हा ‘क्रोसिन’ सारख्या ब्रांडेड औषधांवर आहे, ‘पॅरासिटामॉल’ सारख्या जेनेरिक औषधांवर नाही (सध्याच्या माहितीनुसार).
भारतावर काय परिणाम होणार?
ट्रम्प यांच्या या निर्णयाचा सर्वाधिक फटका आयर्लंड (Ireland) (१४.२%), स्वित्झर्लंड (Switzerland) (१४%) आणि जर्मनी (Germany) (१३.४%) यांसारख्या देशांना बसण्याची शक्यता आहे. कारण अनेक अमेरिकन कंपन्या कर वाचवण्यासाठी या देशांमध्ये उत्पादन करून औषधे अमेरिकेत पाठवतात.
याउलट, भारताला (India) याचा तुलनेने कमी फटका बसण्याची शक्यता आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिकेला मोठ्या प्रमाणात जेनेरिक औषधांची निर्यात करतो.
- भारताच्या अमेरिकेतील एकूण औषध निर्यातीपैकी (Drug Exports) ४५% वाटा हा जेनेरिक औषधांचा आहे.
- याशिवाय, १५% बायोसिमिलर (Biosimilar) औषधांचा (Medicines) वाटा आहे, ज्यावरही सध्या टेरिफ लागू नाही.
- ब्रांडेड आणि पेटंटेड औषधांच्या (Patented Drugs) निर्यातीत (Exports) भारताचा वाटा खूपच कमी आहे.
त्यामुळे, जोपर्यंत जेनेरिक औषधांना या टेरिफमधून सूट आहे, तोपर्यंत भारताला फार चिंता करण्याचे कारण नाही.
सर्वात मोठी भीती कशाची?
जरी सध्याची परिस्थिती भारतासाठी दिलासादायक वाटत असली, तरी एक मोठी अनिश्चितता कायम आहे. ट्रम्प यांनी जेनेरिक औषधांवर टेरिफ लावणार नाही, असे स्पष्टपणे कुठेही म्हटलेले नाही. त्यांनी या विषयावर मौन बाळगले आहे. जर भविष्यात त्यांनी जेनेरिक औषधांनाही या १००% टेरिफच्या कक्षेत आणले, तर मात्र भारतीय फार्मा उद्योगाला प्रचंड मोठा फटका बसेल. कारण भारताची अर्थव्यवस्था (India’s Economy) मोठ्या प्रमाणावर जेनेरिक औषधांच्या निर्यातीवर (Generic Drug Exports) अवलंबून आहे. त्यामुळे, जोपर्यंत ट्रम्प (Trump) यांच्याकडून यावर स्पष्टीकरण येत नाही, तोपर्यंत भारतीय फार्मा कंपन्यांवर अनिश्चिततेची टांगती तलवार कायम राहील.
थोडक्यात, ट्रम्प (Trump) यांचा हा निर्णय म्हणजे ‘अमेरिका फर्स्ट’ (‘America First’) धोरणाचाच एक भाग आहे, ज्याचा उद्देश परदेशी अवलंबित्व कमी करून देशांतर्गत उत्पादनाला चालना देणे हा आहे. भारतासाठी (India) सध्या जरी धोका कमी वाटत असला, तरी जेनेरिक औषधांबाबतच्या अंतिम निर्णयावरच भारतीय फार्मा क्षेत्राचे (Indian Pharma Sector) भवितव्य अवलंबून असेल.
