huge boom in the stock market : शेअर बाजारात (Share Market) सध्या सकारात्मक वातावरण असले तरी, येणारे दोन दिवस बाजारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. विश्लेषकांच्या मते, जर काही गोष्टी अपेक्षेप्रमाणे घडल्या तर बाजारात इतकी मोठी तेजी येऊ शकते की तिला कोणीही रोखू शकणार नाही. सध्या बाजारात तीन मोठ्या ‘जर-तर’च्या चर्चा सुरू आहेत, ज्यांचे परिणाम लवकरच समोर येतील. याच तीन महत्त्वाच्या घडामोडींचा सविस्तर आढावा घेऊया.
१. भारत-अमेरिका व्यापार चर्चा: सर्वात मोठी आशा
बाजारातील उत्साहाचे सर्वात मोठे आणि तात्काळ कारण म्हणजे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार चर्चा. अमेरिकेचे मुख्य वार्ताकार (Chief Negotiator) भारतात दाखल झाले असून, आज दिल्लीत (Delhi) व्यापार चर्चेसंदर्भात महत्त्वपूर्ण बैठक होणार आहे.
पार्श्वभूमी : अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प ( Donald Trump) यांनी भारतावर (India) ५०% टॅरिफ (Tariff) लावल्यानंतर दोन्ही देशांमधील ही पहिलीच मोठी व्यापार चर्चा आहे. याआधी अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी आपला दौरा रद्द केल्याने परिस्थिती अधिकच चिघळली होती.
भारताची अट : सध्याच्या रिपोर्ट्सनुसार, भारताने चर्चेसाठी एक महत्त्वाची अट ठेवली आहे. भारताने रशियाकडून (Russia) तेल खरेदी केल्यामुळे अमेरिकेने जो २५% टॅरिफ लावला आहे, तो आधी रद्द करावा, तरच भारत पुढे चर्चा करेल, अशी भारताची भूमिका असल्याचे म्हटले जात आहे. या अटीमुळे ही व्यापार चर्चा यशस्वी होणे थोडे कठीण वाटत आहे.
आजच्या बैठकीचे महत्त्व : आज होणारी बैठक ही औपचारिक वाटाघाटी नसली तरी, भविष्यात दोन्ही देशांमध्ये चर्चेला वाव आहे की नाही, हे आजच ठरेल. या बैठकीचा निकाल आज रात्री उशिरापर्यंत अपेक्षित आहे.
संभाव्य परिणाम : जर ही व्यापार चर्चा यशस्वी झाली, तर तो भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी (Indian Economy) सर्वोत्तम क्षण असेल. FICCI च्या अहवालानुसार, अमेरिका-भारत व्यापार करार यशस्वी झाल्यास भारतीय अर्थव्यवस्थेला ‘डबल बूस्ट’ (Double Boost) मिळू शकतो. ट्रम्प यांच्या टॅरिफचा नकारात्मक परिणाम नाहीसा होईल आणि सरकारने केलेल्या जीएसटी (GST) कपातीचा फायदा अर्थव्यवस्थेला मिळेल, ज्यामुळे जीडीपीचा (GDP) वाढीचा अंदाज सहजपणे ७ टक्क्यांच्या पुढे जाऊ शकतो. असे झाल्यास बाजारात अभूतपूर्व तेजी येऊ शकते.
२. अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हच्या(American Federal Reserve) बैठकीकडे सर्वांचे लक्ष
दुसरी महत्त्वाची घडामोड म्हणजे उद्या होणारी अमेरिकेच्या फेडरल ओपन मार्केट कमिटीची (FOMC) बैठक. या बैठकीतून येणाऱ्या निर्णयावर संपूर्ण जगाच्या बाजाराचे लक्ष लागून आहे.
व्याजदर कपातीची उच्च अपेक्षा : या बैठकीत फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) २५ बेसिस पॉइंट्सने (Basis Points) व्याजदरात कपात करेल, अशी दाट शक्यता (९०% पेक्षा जास्त) वर्तवण्यात येत आहे. आतापर्यंतच्या फेडच्या बैठकांमध्ये व्याजदर कपातीची ही सर्वाधिक अपेक्षा आहे.
पॉवेल यांचे भाष्य महत्त्वाचे : केवळ व्याजदर कपात पुरेशी नाही, तर फेड चेअरमन जेरोम पॉवेल (Jerome Powell) यांचे भाष्य सुद्धा सकारात्मक असणे आवश्यक आहे. जर व्याजदर कपात करून त्यांनी भविष्याबद्दल नकारात्मक संकेत दिले, तर त्याचा फायदा होण्याऐवजी बाजारावर उलटा परिणाम होऊ शकतो.
भारतावर होणारा परिणाम : अमेरिकेत व्याजदर कमी झाल्यास डॉलर (Dollar) कमकुवत होतो आणि रुपयासारखी (Rupee) स्थानिक चलने मजबूत होतात. तसेच, कर्जे स्वस्त झाल्यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार (Foreign Investors) भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारांमध्ये (Emerging Markets) मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करतात. म्हणूनच, व्याजदर कपातीचे वृत्त नेहमीच बाजारासाठी सकारात्मक मानले जाते. या बैठकीचा निकाल उद्या रात्री उशिरापर्यंत समोर येईल.
३. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाची भूमिका
तिसरी आणि तितकीच महत्त्वाची घडामोड म्हणजे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) चलनविषयक धोरण समितीची (MPC) बैठक, जी या महिन्याच्या अखेरीस होणार असून १ ऑक्टोबरला तिचा निकाल येईल.
फेडच्या निर्णयावर अवलंबून : आरबीआय (RBI) व्याजदरात कपात करणार की नाही, हे मोठ्या प्रमाणावर फेडच्या निर्णयावर अवलंबून असेल. जर अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने व्याजदरात कपात केली, तर आरबीआयवरही व्याजदर कमी करण्यासाठी दबाव वाढेल आणि तशी शक्यता अधिक असेल.
नकारात्मक शक्यता : याउलट, जर फेडने व्याजदर कपात केली नाही, तर अमेरिकन बाजारात मोठी घसरण होऊ शकते आणि अशा परिस्थितीत आरबीआय व्याजदर कपात करण्यापासून दूर राहण्याची शक्यता वाढेल.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, जर (१) भारत-अमेरिका व्यापार चर्चा (India-US Trade Talks) सकारात्मक झाली, (२) अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (Federal Reserve) चांगल्या भाष्यासह व्याजदरात कपात केली आणि (३) त्यानंतर आरबीआयनेही (RBI) व्याजदर कमी केले, तर हे तीनही घटक मिळून भारतीय शेअर बाजारासाठी (Indian Stock Market) एक प्रचंड मोठी सकारात्मक बातमी ठरू शकते. अर्थात, या सर्व ‘जर-तर’च्या गोष्टी आहेत. येत्या दोन दिवसांत यापैकी कोणत्या अपेक्षा पूर्ण होतात आणि कोणत्या फोल ठरतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. गुंतवणूकदार सध्या मोठ्या आशेने या घडामोडींवर लक्ष ठेवून आहेत.
