Big fall in stock market : शेअर बाजारात मोठी घसरण: ट्रम्प यांचे निर्णय आणि जागतिक घडामोडींमुळे गुंतवणूकदार धास्तावले: भारतीय शेअर बाजारात (Indian Stock Market) आज मोठी घसरण (Correction) झाली असून गुंतवणूकदारांमध्ये (Investors) चिंतेचे वातावरण आहे. लार्ज कॅप (Large Cap), मिड कॅप (Mid Cap), स्मॉल कॅप (Small Cap) आणि मायक्रो कॅप (Micro Cap) अशा सर्वच क्षेत्रांमध्ये मोठी विक्री दिसून आली, याला ‘कंप्लीट ब्लड बाथ‘ (Complete Blood Bath) असे म्हटले जात आहे. फार्मा (Pharma) आणि आयटी (IT) सारखे प्रमुख क्षेत्र टक्क्यांहून अधिक घसरले, तर डिफेन्स (Defence), मेटल (Metal) आणि कंझ्युमर ड्युरेबल्स (Consumer Durables) मध्येही मोठी घट झाली. या घसरणीमुळे अनेकांच्या पोर्टफोलिओला (Portfolio) मोठा फटका बसला असून, गेल्या काही दिवसांतील सर्व नफा एकाच दिवसात नाहीसा झाला आहे. या लेखात, आपण बाजाराच्या या घसरणीमागील कारणे, जागतिक बाजाराची स्थिती आणि अशा परिस्थितीत गुंतवणूकदारांनी काय भूमिका घ्यावी याबद्दल सविस्तर माहिती घेऊ.
घसरणीमागील प्रमुख कारणे: ट्रम्प यांची नवी खेळी (Trump’s New Move)
बाजारातील या मोठ्या घसरणीमागे अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय कारणे आहेत, परंतु सर्वात मोठे आणि तात्काळ कारण म्हणजे अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी केलेली घोषणा.
फार्मा उत्पादनांवर (Pharma Products) शुल्क (Tariff): ट्रम्प (Trump) यांनी जाहीर केले आहे की ऑक्टोबर (October) पासून अमेरिकेत आयात होणाऱ्या ब्रँडेड (Branded) आणि पेटंटेड फार्मा उत्पादनांवर (Patented Pharma Products) शुल्क (Tariff) आकारले जाईल. भारतासारख्या (India) देशातून अमेरिकेत निर्यात करणाऱ्या कंपन्यांसाठी हा एक मोठा धक्का आहे.
- कोणाला सूट? (Exemption) – जे फार्मा प्रोडक्ट्स (Pharma Products) अमेरिकेतच (USA) बनवले जातात किंवा ज्या कंपन्यांनी अमेरिकेत उत्पादन सुरू करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे, त्यांना या शुल्कातून सूट मिळेल.
- भारतावर परिणाम (Impact on India): भारतातील बहुतांश कंपन्या जेनेरिक औषधांच्या (Generic Drugs) निर्मितीमध्ये (Manufacturing) आहेत, ज्यावर सध्या कोणताही निर्णय झालेला नाही. मात्र, ज्या काही मोठ्या भारतीय कंपन्या ब्रँडेड (Branded) आणि पेटंटेड औषधांची (Patented Drugs) अमेरिकेत (USA) विक्री करतात, त्यांना या निर्णयाचा मोठा फटका बसेल.
- इतर अमेरिकन धोरणे (Other US Policies): फार्मावरील (Pharma) शुल्काव्यतिरिक्त, एच बी व्हिसावरील (H1B Visa) निर्बंधांमुळे आयटी स्टॉक्स (IT Stocks) आधीच दबावाखाली आहेत. तसेच, इतर वस्तूंवर लावलेले शुल्क अजूनही कायम आहे. याशिवाय, ट्रम्प (Trump) यांनी रशियाकडून (Russia) तेल खरेदी (Oil Purchase) सुरू ठेवल्यास भारतावर (India) अधिक निर्बंध लादण्याची धमकी दिली आहे, ज्यामुळे बाजारातील भीती आणखी वाढली आहे. पूर्वी अशी आशा होती की हे शुल्क कमी होईल, पण या नव्या धमकीमुळे ती आशा मावळली आहे.
जागतिक आणि देशांतर्गत घटक (Global and Domestic Factors)
फक्त भारतीय बाजारच नाही, तर जगभरातील अनेक बाजारांमध्ये घसरण दिसून येत आहे. अमेरिकेचे बाजार (US Markets) नकारात्मक आहेत, तर आशियामध्ये (Asia) हाँगकाँग (Hong Kong), जपान (Japan) आणि चीनचे बाजारही (China Markets) मोठ्या प्रमाणात घसरले आहेत.
- विदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री (FII Outflow): ट्रम्प (Trump) यांच्या निर्णयांमुळे आणि जागतिक अनिश्चिततेमुळे विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs – Foreign Institutional Investors) भारतीय बाजारातून मोठ्या प्रमाणात पैसे काढून घेत आहेत. FIIs च्या विक्रीमुळे रुपयावर दबाव (Pressure) येत आहे आणि रुपया कमकुवत होत आहे. रुपया जितका कमकुवत होईल, तितका FIIs चा परतावा कमी होतो, ज्यामुळे ते आणखी विक्री करतात आणि हे एक दुष्टचक्र (Vicious Cycle) बनले आहे.
- भारतीय अर्थव्यवस्थेची स्थिती (Indian Economy Status): गेल्या एका वर्षापासून भारतीय अर्थव्यवस्थेची (Indian Economy) स्थिती नाजूक होती. कंपन्यांच्या नफ्यात वाढ झालेली नाही. आरबीआय (RBI – Reserve Bank of India) आणि सरकारने व्याजदर कपात (Interest Rate Cut) आणि जीएसटी कपातीसारखी (GST Cut) पाऊले उचलली आहेत, परंतु त्यांचा सकारात्मक परिणाम दिसण्यासाठी वेळ लागेल, जो कदाचित तिसऱ्या तिमाहीच्या निकालांमध्ये (Q3 Result) दिसून येईल.
काही सकारात्मक घडामोडी (Some Positive Developments)
या नकारात्मक वातावरणातही काही सकारात्मक बातम्या आहेत ज्याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही.
- शिपबिल्डिंग क्षेत्रासाठी (Shipbuilding Sector) पॅकेज : सरकारने शिपबिल्डिंग क्षेत्रासाठी (Shipbuilding Sector) सुमारे कोटी रुपयांचे पॅकेज जाहीर केले आहे.
- संरक्षण क्षेत्रातील (Defence Sector) मोठी डील (Big Deal): संरक्षण मंत्रालयाने (Ministry of Defence) हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL – Hindustan Aeronautics Limited) सोबत तेजस मार्क-ए लढाऊ विमाने (Tejas Mark-1A Fighter Jets) खरेदी करण्यासाठी कोटी रुपयांचा करार (Contract) केला आहे. यामुळे संरक्षण क्षेत्रात (Defence Sector) गुंतवणुकीच्या चांगल्या संधी आहेत.
गुंतवणूकदारांनी आता काय करावे? (What Should Investors Do Now?)
बाजारातील घसरणीमुळे घाबरून जाणे स्वाभाविक आहे, परंतु अशा परिस्थितीत योग्य रणनीती (Strategy) अवलंबणे महत्त्वाचे आहे.
- दीर्घकालीन दृष्टिकोन (Long-Term View) ठेवा: इक्विटी गुंतवणूक (Equity Investment) ही खूप जोखमीची (Risky) असते. त्यामुळे किमान वर्षे आणि शक्यतो – वर्षांचा दृष्टिकोन ठेवूनच गुंतवणूक करा. तुमच्या अल्पकालीन गरजांसाठी (उदा. आपत्कालीन निधी – Emergency Fund, आरोग्य विमा – Health Insurance) वेगळी व्यवस्था करा.
- घाबरून विक्री करू नका (Avoid Panic Selling): जोपर्यंत तुम्ही तुमचे शेअर्स (Shares) विकत नाही, तोपर्यंत होणारे नुकसान हे केवळ कागदावरचे असते. बाजार कोसळला तरी, जर तुम्ही विकले नाही तर तुम्हाला प्रत्यक्ष तोटा (Actual Loss) होत नाही.
- गुणवत्तेवर (Quality) लक्ष केंद्रित करा: चांगल्या फंडामेंटल्स (Fundamentals) असलेल्या, उत्तम दर्जाच्या कंपन्यांमध्ये (Companies) आणि योग्य मूल्यांकनावर गुंतवणूक (Investment) करा. जेव्हा बाजार सुधारेल, तेव्हा अशा कंपन्यांचे शेअर्स वेगाने पूर्वपदावर येतील.
- सिस्टिमॅटिक गुंतवणूक (Systematic Investment) सुरू ठेवा: बाजारातील प्रत्येक घसरण ही चांगल्या कंपन्यांमध्ये कमी किमतीत गुंतवणूक करण्याची संधी असते. त्यामुळे तुमची एसआयपी (SIP – Systematic Investment Plan) किंवा नियमित गुंतवणूक थांबवू नका.
- सेक्टरल/थिमॅटिक फंडांपासून (Sectoral/Thematic Funds) दूर रहा: जर तुम्हाला बाजाराचे सखोल ज्ञान नसेल, तर सेक्टर (Sector) किंवा थिमॅटिक फंडांमध्ये (Thematic Funds) गुंतवणूक (Investment) करणे टाळा. त्याऐवजी, लार्ज कॅप (Large Cap), मिड कॅप (Mid Cap), फ्लेक्सी कॅप (Flexi Cap) यांसारख्या डायव्हर्सिफाइड फंडांमध्ये (Diversified Funds) गुंतवणूक करा.
- मानसिकदृष्ट्या कणखर (Mentally Strong) रहा: शेअर बाजारात (Stock Market) चढ-उतार (Volatility) हे होतच राहणार. कोविडच्या काळात (COVID Period) किंवा च्या संकटात (2008 Crisis) बाजार यापेक्षाही जास्त कोसळला होता, पण तो पुन्हा सावरला. बाजार कोसळल्यानंतर जे गुंतवणूकदार चांगल्या गुणवत्तेच्या शेअर्समध्ये (High Quality Shares) टिकून राहिले, त्यांनी दीर्घकाळात (Long Term) चांगला नफा कमावला आहे. जर तुम्ही ही अस्थिरता सहन करू शकत नसाल, तर इक्विटीऐवजी (Equity) एफडी (FD), बॉण्ड्स (Bonds) किंवा सोन्यासारखे (Gold) सुरक्षित पर्याय (Safe Options) निवडा.
निष्कर्ष (Conclusion)
बाजारातील सध्याची घसरण ही प्रामुख्याने ट्रम्प यांच्या धोरणांमुळे आणि जागतिक घडामोडींमुळे (Global Events) झालेली आहे. बाजाराला घसरण्यासाठी एका बहाण्याची गरज होती, आणि तो बहाणा ट्रम्प यांच्या रूपाने मिळाला आहे. येत्या काही महिन्यांत कंपन्यांचे तिसऱ्या तिमाहीचे निकाल (Q3 Results), शुल्काबाबत स्पष्टता आणि अमेरिकेतील निवडणुका (US Elections) यांसारख्या घटकांवर बाजाराची दिशा अवलंबून असेल. गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात महत्त्वाचा सल्ला हाच आहे की, चांगली गुणवत्ता (Good Quality) निवडा आणि बाजारात टिकून रहा.
